Kantoorgebouw Lausanne, Zoetermeer (1999)

Gebouw ‘Lausanne’ is een eigentijds en stijlvol kantoorgebouw in het zuidelijk deel van Zoetermeer. Het is in 1999 gebouwd naar een ontwerp van Hans Toornstra (1954), architect en voormalig partner van Inbo Architecten. Maar Lausanne is meer. Het is ook een saluut aan een van Dudoks grootste meesterwerken: het Bijenkorf warenhuis in Rotterdam, dat in de jaren ’50 werd gesloopt nadat het in de oorlog zwaar beschadigd raakte.

Iedere rechtgeaarde Dudok-liefhebber zal bij het zien van Lausanne onmiddellijk denken aan de oude Bijenkorf. Het is geen kopie en het kantoorgebouw is veel kleiner, maar de werken zijn duidelijk aan elkaar verwant. “Veel mensen hebben die associatie met de Bijenkorf,” zegt architect Toornstra. “Dat heb ik bewust gedaan. De herkenning zit ‘m in de horizontale banden en het verticale volume. Ik vind wel dat het lijnenspel bij Lausanne wat expressiever is dan bij de Bijenkorf. Qua massa is het ook een heel ander gebouw.”

Toornstra heeft zich als architect veel beziggehouden met het werk van Jan Wils, Dudok en de Haagse School. “Ik heb de Haagse School op meerdere plekken toegepast, bijvoorbeeld in een aantal villa’s. En Dudok in dit kantoorpand. De opdrachtgever van Lausanne zocht iets in de jaren 30-stijl. Dat vond ik op die plek niet helemaal passend. Ik heb naar iets strakkers gezocht en kwam uiteindelijk hier op uit. Helemaal toeval is het niet, want ik heb Rotterdamse roots en mijn vader heeft in die Bijenkorf gewerkt, dus daar zit wel een link.”

Het meeste wat Dudok heeft gemaakt is heel erg doordacht, doorgedetailleerd.

“Ik heb het werk van Dudok goed bestudeerd,” zegt Toornstra. “Wat ik vooral boeiend vind is de doorwerktheid. Je kan bij zijn ontwerpen zó 7 of 8 niveaus van detaillering aanwijzen. Van de totale plastiek tot het kleinste detail, iedere keer zie je een nieuwe stap van verfijning. Het meeste wat Dudok heeft gemaakt is heel erg doordacht, doorgedetailleerd. En het wordt gedragen door de functie. Dat is ook van belang. Voor Lausanne heb ik de installatieruimte in het verticale volume ondergebracht. Daardoor staat de ventilatieapparatuur nu verticaal, heel ongebruikelijk en lastig. Maar anders zou het een loos volume zijn geweest en dat slaat natuurlijk nergens op in een kantoorgebouw.”

Toornstra weet niet of Dudok vandaag de dag nog een belangrijke inspiratiebron voor zijn collega’s is. Bij Inbo was hij naar eigen zeggen de enige die zich daarmee bezighield. Toch wordt de ‘Dudok-stijl’ vaak genoemd bij het aanprijzen van nieuwe woonprojecten. “Ja, net als wonen in de jaren ‘30-stijl,” zegt Toornstra. “Daar kan je echt de sloot mee dempen. Maar als je goed gaat kijken heeft het er helemaal niks mee te maken. Gewoon een verkoopargument. Ik ken maar heel weinig architecten die op een goeie manier bezig zijn geweest met de Haagse School als inspiratiebron. De detaillering en verfijning ontbreekt meestal.”

Naast villa’s, woningen en appartementen bestaat Toornstra’s omvangrijke oeuvre vooral uit utiliteitsbouw, waaronder een aantal grote werken in de zorg en de universitaire wereld, zoals de Zernike Borgh op de campus in Groningen, de Science Campus van de Beta faculteit in Leiden en het Philips HTC App Tech gebouw in Eindhoven. “Dat soort projecten vragen om een lange adem en constante druk op het hele ontwerpproces, om te zorgen dat het goed komt. Een ander soort voldoening heb ik van een paar Haagse School villa’s in Rijswijk, met een opdrachtgever en een aannemer die er ook echt in mee gaan. En Lausanne, die hoort ook bij mijn eigen top-10.”

Kantoorgebouw Lausanne, Zoetermeer.