Foto’s dudok.org

Begin jaren zestig ontwierp Dudok samen met zijn compagnon Robert Magnée het Kamrad woningbouwcomplex, aan de oostelijke rand van Hilversum. De flatgebouwen en eengezinswoningen aan de Kamerlingh Onnesweg strekken zich als bakstenen vingers uit in de groene rand van de naastgelegen Zuiderheide. 

De kiem van deze wijk werd al gelegd in het zogeheten Uitbreidingsplan van Dudok uit 1933, opgesteld in samenwerking met directeur Publieke Werken Jan Groote. Met dat plan wilde Dudok gehoor geven aan de oproep van de Centrale Schoonheidscommissie voor het Gooi in haar rapport uit 1925 aan Gooise gemeentes, om bij uitbreidingsplannen meer aandacht te verlenen aan het behoud van natuur. Dudok was het daar van harte mee eens: “Je kunt nog zoveel plantsoenen en parken ontwerpen, de bestaande natuur kun je nooit evenaren.”

Volgens het plan was een groei van Hilversum tot 100.000 inwoners mogelijk, met behoud van de natuur. Ten oosten van de oostelijke randweg stonden zeven straten ingetekend, in en wijzend naar de natuur, als de tanden van een weverskam. Dat is een verwijzing naar de geschiedenis van Hilversum, groot geworden door de wolindustrie.

Dudok en Magnée vulden die schets in 1954 in met rijen eengezinswoningen langs de zeven straten. In de middelste twee straten staan de woningen tegenover elkaar, gescheiden door een brede groenstrook. In de andere vijf straten staan de woningen schuin achter elkaar langs drie korte zijtakken, zodat ze vrij de natuur in kijken. Op de kop van elke straat, langs de randweg, plaatsten Dudok en Magnée een flatgebouw van drie woonlagen met zadeldak en garages in de plint.

In 1960 zei Dudok tijdens een rondleiding door de wijk in aanbouw: “Kijk, hier begint de hei en verder mag er niet gebouwd worden. Hier wonen de mensen toch gelukkig. Zeg nou eerlijk, hier wonen ze beter dan waar ook ter wereld.”

Het hele Kamradcomplex is een gemeentelijk monument.

(met dank aan William Poutsma)