Ontwerp Zijlpoortsbrug gepubliceerd in Centraalblad de Bouwbedrijven voor Nederland en koloniën, 1913.
Prentbriefkaart Zijlpoortsbrug, 1913. Erfgoed Leiden en Omstreken
St. Jansbrug. Wikimedia Commons
St. Jansbrug. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Paterbrug Leiden. Biccie/Wikimedia Commons
Paterbrug. Google Maps
Vier bruggen in Leiden (1913-1915)
Tussen 1913 en 1915 was Dudok ingenieur en plaatsvervangend directeur bij Gemeentewerken in Leiden. Het was zijn eerste burgerfunctie nadat hij de militaire dienst had verlaten. In Leiden, een stad die bekend staat om zijn vele en fraaie bruggen, was hij verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van vier nieuwe bruggen.
Onder de bruggen waren een grote ophaalbrug en drie kleinere draai- en ophaalbruggen. Naar eigen zeggen maakte Dudok ‘onder goedkeuring van den Directeur der Gemeentewerken de plannen en berekeningen’.
De Zijlpoortsbrug uit 1913 was een houten brug, in combinatie met stenen bogen uit 1667. In een zeer uitgebreid, 4-delig artikel in het ‘Centraalblad der bouwbedrijven voor Nederland en koloniën’ publiceerde Dudok het ontwerp en de bijbehorende berekeningen van zijn brug. Van ophaalbruggen vond hij “Niet alleen in het landschap dragen zij tot de schoonheid bij, maar ook in het stadsbeeld kunnen zij uit decoratief oogpunt een zeer waardevolle plaats innemen”. De Zijlpoortsbrug was traditioneel van vorm, maar werd geschilderd in opvallende ‘frissche kleuren’: groen, wit, roomkleurig geel en felrood voor de boutknoppen.
De brug werd al in 1918 vernieuwd wegens een balansbreuk. In 1930 kwam er een ijzeren brug met een breed wegdek voor in de plaats.
De Paterbrug is geheel van hout, omdat dat goed zou passen bij de naastgelegen Hortus Botanicus. Ook deze brug is van 1913, maar is sindsdien al 3 keer herbouwd omdat de combinatie water en hout garant staat voor verwering en verrotting. De Kleine Paterbrug, iets verderop, is van staal en steen.
De Sint Jansbrug over de Oude Rijn dateert uit 1914 en is nog grotendeels in originele staat. Deze brug met zijn fraaie siersmeedwerk is een rijksmonument.
De vierde brug die aan Dudok wordt toegeschreven is een houten brug over een sloot, die toegang gaf tot een blokje van woningen voor gehuwde verplegers van het krankzinnigengesticht Endegeest, in Oegstgeest. Die woningen zijn ook door Dudok ontworpen. Van deze brug rest slechts een bouwtekening.
Met dank aan Cas Nagtzaam en Esther Starkenburg van Erfgoed Leiden en Omstreken
