Villa Utrechtseweg 69, Hilversum (1926)
Aan de Utrechtseweg in Hilversum, verscholen tussen het groen van de Laapersheide, staat een villa die gemakkelijk in de schaduw raakt van haar beroemde buurman. Op nummer 71 bouwde Dudok in 1926 zijn eigen woonhuis De Wikke. Maar direct daarnaast verrees tegelijkertijd een tweede villa: Utrechtseweg 69.
Dudok werkte sinds 1915 als directeur Publieke Werken van Hilversum. In die functie mocht hij officieel geen particuliere opdrachten binnen de gemeente aannemen. Toch ontwierp hij naast zijn eigen huis ook de villa op nummer 69, op de helft van een ruim perceel dat hij eerder had aangekocht. Om de regels te omzeilen werden de bouwtekeningen ondertekend met het pseudoniem dr. J.A. Verschuyl. Daardoor ontbreekt het huis soms in overzichten van Dudoks oeuvre, terwijl het ontwerp onmiskenbaar zijn handschrift draagt.
De twee villa’s vormen samen een zorgvuldig gecomponeerd ensemble. Beide huizen zijn opgetrokken in gele baksteen met een donkere bakstenen plint en voorzien van forse, overstekende schilddaken met donkere pannen. Dudok gebruikte hier zijn karakteristieke mengeling van expressionisme en functionaliteit: krachtige volumes, horizontale raamstroken en een subtiel spel van asymmetrie. Toch is nummer 69 geen kopie van De Wikke. De villa heeft een eigen karakter, onder meer door de anders geplaatste schoorsteen, de markante vensterpartijen en de L-vormige opzet met een hogere korte vleugel.
Ook de detaillering verraadt de perfectionist Dudok. Het huis beschikt over ommuurde terrassen met zwart-witte plavuizen, een halfronde serre en zorgvuldig gecomponeerde vensterreeksen onder doorlopende betonnen lateien. De combinatie van horizontale lijnen en verticale accenten — zoals de hoge schoorstenen — geeft het gebouw een bijna sculpturale kwaliteit.
Sinds 2002 is Utrechtseweg 69 een rijksmonument. Die status dankt het niet alleen aan de architectonische kwaliteit, maar ook aan de ensemblewaarde met Dudoks eigen woonhuis ernaast. Samen vertellen de twee villa’s een bijzonder verhaal over een architect die zelfs bij zijn privéprojecten tot in detail de regie wilde houden — inclusief het uitzicht vanuit zijn eigen woonkamer.
