Van Heutszmonument, Batavia (1932)
In 1932 werd in de wijk Gambir in Batavia (tegenwoordig Jakarta) een enorm monument onthuld ter nagedachtenis aan Generaal J.B. van Heutsz, commandant van het Nederlands-Indisch leger en Gouverneur Generaal van Nederlandsch Indië, van 1904 – 1909.
Het monument voor Van Heutsz is kort na de onafhankelijkheid van Indonesië gesloopt, net als de meeste andere verwijzingen naar de Nederlandse koloniale overheersing. Van Heutsz was een even beroemde als beruchte Nederlandse militair die in Nederland lange tijd als een volksheld werd beschouwd, omdat hij een opstand in Atjeh keihard neersloeg. Ruim 70.000 mensen kwamen om tijdens Van Heutsz’ bewind, waardoor hij later symbool werd van koloniale onderdrukking.
Het monument, 12 meter hoog en 20 meter lang, kreeg een blokvormige, asymmetrische opbouw die was ingegeven door de plaats waar het moest komen. De blokkencompositie van het monument mondt uit in een centrale toren, vanwaar Van Heutsz uitkijkt over het plein. Met deze stijl van blokken stapelen, ‘het romantisch kubisme’ is Dudok beroemd geworden. Het bekendste voorbeeld is natuurlijk het Raadhuis van Hilversum.
Bij het ontwerp van dit monument werkte Dudok nauw samen met kunstenaar en beeldhouwer Hendrik van den Eynde, met wie hij ook in andere projecten heeft samengewerkt. De gevelsteen van de gebombardeerde Bijenkorf in Rotterdam was van dezelfde beeldhouwer en vertoont gelijkenis met de manier waarop de figuren van het Van Heutszmonument zijn uitgehouwen.
Een klein restant van Dudoks monument bevindt zich in het Rijksmuseum in Amsterdam. De collectie van het museum bevat een fragment van het beeldhouwwerk van Van den Eynde in Batavia, getiteld ‘Kop van een Javaan’.
