Vijver met pompgemaal, Hilversum (1919-1920)
De grote hoogteverschillen binnen de gemeente Hilversum leidden in vroeger eeuwen vaak tot wateroverlast in de lagere wijken. Daarom werd al vroeg werk gemaakt van de opvang van hemelwater. In 1915 besloot de gemeenteraad tot aankoop van een terrein bij het Laapersveld voor de bouw van een pompgemaal. Dat pompstation ontwierp Dudok pas vier jaar later, maar hij creëerde er meteen een fraaie, vlindervormige vijver bij die het overtollige regenwater uit de buurt kon opvangen.
De aanleg van de vijver was een werkgelegenheidsproject. Rond de waterpartij werden heuvels opgeworpen met uitzichtpunten. Gebogen lanen, trappartijen en een gemetseld plateau bij het water sierden het park. In de vijver verrezen twee eilandjes. De beplanting werd verzorgd door gemeentelijk plantsoenmeester J.H. Meijer, met wie Dudok vaker samenwerkte. “Ik heb getracht den vijveraanleg te benutten tot verfraaiing van dit deel der gemeente,” zei de architect na de ingebruikname.
Een gescheiden buizenstelsel voerde zowel schoon regenwater als vuil rioolwater aan naar het pompgebouw, dat Dudok aan de westzijde van de vijver had gesitueerd. Het vuile water werd doorgepompt naar de vloeivelden op de zuidelijke heide, waar het op een natuurlijke manier werd gezuiverd. Het schone regenwater werd in de vijver verzameld. Als het water boven een bepaald niveau kwam werd het via een ondergrondse leiding naar de haven gepompt, waar het werd afgevoerd in de Gooische Vaart.
Het fraaie pompgebouw is één van de eerste ontwerpen van Dudok met een plat dak. Het is een symmetrische compositie van rechthoekige volumes. In het gebouwtje waren een machinekamer, een brandspuit, een transformatorruimte en een werkplaats ondergebracht. Het gebouw kreeg tuinmuren, bloembakken, decoratieve lantaarns en is uitgevoerd in decoratieve kleuren groen en geel. Dudok liet zich bij het ontwerp duidelijk inspireren door de Amsterdamse School.
Na de oorlog heeft de gemeentelijke plantsoenmeester J.H. Meijer de beplanting van het vijverpark ingrijpend gewijzigd. In 2017 is het park opnieuw ingericht en hersteld, waarbij de oorspronkelijke landschapselementen zijn teruggebracht. Het inmiddels niet meer gebruikte pompstation werd al in 1997 gerestaureerd. Alle typische Dudokkarakteristieken zijn bewaard gebleven. Het voormalige pompstation is geschikt gemaakt voor kleinere bedrijfjes. Het vijverpark en het pompgemaal zijn in 1991 aangewezen als rijksmonument.
