HOOGERE BURGERSCHOOL, LEIDEN (1914-1915)

Afb: Historische Vereniging Oud Leiden. Overige foto’s: dudok.org

Als ingenieur en plaatsvervangend directeur der Gemeentewerken van de gemeente Leiden maakte Dudok zijn eerste schoolontwerpen. De Gemeentelijke Hoogere Burgerschool (HBS) voor Jongens op de hoek van de Burggravenlaan en de Hoge Rijndijk is een ontwerp uit 1914. De HBS is met het kantoorgebouw van het Leidsch Dagblad het belangrijkste gebouw dat Dudok voor de gemeente Leiden heeft ontworpen. 

De school is gebouwd in een stijl die verwant is aan die van de Amsterdamse School, maar toont ook nog duidelijk de invloeden van Berlage, zowel wat betreft het concept als de symbolische decoraties, bestaande uit terracotta reliëfs – o.a. een uil met een boek en een aap met een reageerbuisje – en in zandsteen uitgevoerd beeldhouwwerk.

Omdat de school op de hoek van twee drukken straten zou komen te liggen, mochten de leslokalen niet aan de straatzijden grenzen. De lokalen in de vleugel aan de Hoge Rijndijk zijn alle te vinden aan schoolpleinzijde, die in de vleugel aan de Burggravenlaan bevinden zich zowel aan straat- (diverse praktijklokalen) als aan pleinzijde. 

Dudok maakte gebruik van de stedenbouwkundige situatie door het hoge bouwdeel met het trappenhuis op de hoek te plaatsen, als scharnierpunt tussen de beide vleugels. De hoekpartij bevatte de entree in rondboogportie, en werd bekroond met een dakruiter met luidklok en spits. Hieronder kwam een decoratief uurwerk met een wijzerplaat van gekleurd aardewerk (plateel).

Het dagblad De Tijd roemde “het monumentale bouwwerk” een dag na de opening op 13 september 1915 en noemde het een van de fraaiste gebouwen van Leiden, dat zowel uit praktisch als esthetisch oogpunt een vergelijking met soortgelijke gebouwen in andere steden “met succes kon doorstaan”.

Vanaf 1922 konden ook meisjes onderwijs volgen op de school en werd de oorspronkelijke naam vervangen door ‘Hoogere Burgerschool met vijf-jarigen cursus’. De school is een Rijksmonument en is in de jaren 1989-1990 gerestaureerd. Ook het bijzondere interieur is nog voor een belangrijk deel in oorspronkelijke staat en valt derhalve ook onder de bescherming. De bescherming van rijkswege betreft zowel het schoolgebouw als de aangebouwde, eveneens door Dudok ontworpen dienstwoning voor de conciërge. Het gebouw heeft nog steeds de functie van schoolgebouw en huisvest tegenwoordig het Bonaventura College.

Geef een reactie