23e Woningbouwcomplex (woningen voor asocialen), Hilversum (1952)
Het 23e gemeentelijke woningbouwcomplex aan de Meerweg in Hilversum (nu: Anton Philipsweg) werd gebouwd ter vervanging van het af te breken 15e woningbouwcomplex aan de Spechtstraat, Eksterstraat en Mezenstraat. Die woningen stonden bekend als ‘woningen voor a-socialen’, bedoeld voor “slordige en min of meer vuile gezinnen, die grotendeels het wonen nog moeten leeren”.
Een aantal gezinnen kon worden ondergebracht in ‘reguliere’ arbeiderswoningen, maar voor de overige diende nieuwe huisvesting te komen. De gemeente sprak liever van overgangswoningen, maar het stigma asociaal bleef onveranderd rond het complex hangen.
Het nieuwe woningbouwcomplex werd opgeleverd in 1952 en bestond uit 11 woningen op een terrein ten noorden van de rioolwaterzuiveringsinrichting, dicht bij de vuilnisbelt. Dit leidde tot de nodige discussies van GGD en andere maatschappelijke organisaties, maar daar bleef het bij.
Net als eerder bij het 15e complex werd zo weinig mogelijk hout gebruikt en veel steen en beton, om de kans op vernieling zo klein mogelijk te houden. Publieke werken deelde nog mee dat “de wanden en plafonds gesaust [worden] met een muurverf waarin D.D.T. is verwerkt en waarop eventueel ongedierte voorlopig geen vat heeft”.
In 1956 werden plannen gemaakt het complex uit te breiden met 9 woningen en een dienstwoning voor een aan te stellen toezichthouder. Het provinciebestuur waarschuwde dat de woningen geen “barakvorm” moesten krijgen om te voorkomen dat “de woningen uitwendig reeds het kenmerk dragen te zijn voorbestemd voor maatschappelijk onaangepaste gezinnen”.
Het uitbreidingsplan omvatte ook clublokalen, een badinrichting en zelfs een polikliniek. De uitbreiding kwam pas in 1964 tot stand. Ook zijn de bestaande woningen in dat jaar aangepast en vergroot.
Het gehele 23e woningbouwcomplex is in 1984 gerenoveerd waarbij wijzigingen zijn aangebracht aan voor-, achter- en zijgevels en aan de indelingen van de woningen. Inmiddels is het complex geheel afgebroken.
Meer over de sociale achtergrond is te lezen in het artikel ‘Wonen in de marge’ van Floris Joustra in het Hilversums Historisch Tijdschrift.
