De Nederlanden van 1845, Rotterdam (1942-1952)
Het Rotterdamse kantoor van levensverzekeraar ‘De Nederlanden van 1845’ aan het Beursplein, een schepping van Berlage, werd verwoest door het Duitse bombardement aan het begin van de oorlog. Twee jaar later kreeg Dudok opdracht om een nieuw kantoor te ontwerpen op de hoek van Meent en Westewagenstraat. Dudok was Berlage intussen opgevolgd als de vaste architect van de verzekeringsmaatschappij.
Dudoks eerste ontwerp uit 1942 werd niet gerealiseerd. Pas in 1949 maakte hij een nieuw ontwerp met een licht gebogen schaaldak, in plaats van het puntdak in zijn eerste plan. De glazen pui aan de kant van de Meent bleef, maar werd in het nieuwe ontwerp een stuk lager. Daardoor werd het mogelijk vier etages met maisonnettes te bouwen boven de twee verdiepingen waarin het kantoor werd gevestigd.
De bovenbouw met woningen is voorzien van een bakstenen gevel. De maisonnettes hebben hun entree in de westgevel en zijn bereikbaar via inpandige galerijen. De oostgevel, die doorloopt tot in het water van de Delftsevaart, is voorzien van kleine balkons.
De bouw van het pand begon in 1951 en werd een jaar later voltooid. Bijzonder detail is de heftoren van de brug over de Delftsevaart, die door Dudok in een hoek van het kantoorgebouw werd geïntegreerd.
Op 12 december 1952 werd het gebouw feestelijk geopend. Burgemeester G.E. van Walsum was vol lof: “Met de stichting van dit gebouw heeft u een eervolle bijdrage geleverd tot de wederopbouw van Rotterdam. Wij hebben dringend behoefte aan een nieuwe binnenstad. Dit gebouw draagt bij tot de completering van het hart van de stad.”
Ook de lokale pers kon het gebouw waarderen. Architectuurcriticus Rein Blijstra van de krant Het Vrije Volk eindigde een vrij kritische recensie van het gebouw met lof: “Vele aanmerkingen dus en toch een mooi gebouw? Inderdaad, omdat de ruimten binnen en de volumina buiten zo prachtig met elkaar in evenwicht zijn gebracht, omdat men het gevoel heeft, dat hier geen steen is geplaatst, geen kleur aangebracht, die niet door de bouwmeester is goedgekeurd, omdat het geheel een voorbeeld is van goede smaak, van gevoel voor verhoudingen. Het flauw gebogen dak, dat het gebouw zo degelijk afsluit, de aardige vitrines aan de Meent, de mooie gevels, het algemeen gevoel van welbehagen en verzorgdheid, dat dit gebouw opwekt, stempelen het als een element van verfijnde beschaving in deze nog altijd wat ruwe stad.”
Het gebouw was tot ongeveer 1980 in gebruik als verzekeringskantoor. In 1991 werden alle verlaagde plafonds en systeemwandjes eruit gesloopt en kreeg de grote, zes meter hoge kantoorruimte op de benedenverdieping haar oude allure terug in het eerste grand café van Rotterdam, toepasselijk ‘Dudok’ geheten. Het gebouw is een gemeentelijk monument.
Met dank aan het Platform Wederopbouw Rotterdam.
