dudok.org

Ontwerptekening, 1936. ©Collectie Vlaams Architectuurinstituut – collectie Vlaamse gemeenschap, archief van E. Van Steenbergen.

©Collectie Vlaams Architectuurinstituut – collectie Vlaamse gemeenschap, archief van E. Van Steenbergen

Koninklijk Atheneum, Deurne (1936-1941)

Een interessante ‘Inspired By’ is het Koninklijke Atheneum in Deurne van de Vlaamse architect Eduard van Steenbergen (1889-1952). De school, die nog steeds in gebruik is, werd in 1936 ontworpen in opdracht van de gemeente Deurne. De officiële oplevering vond plaats in 1941, nadat het gebouw in het voorjaar van 1940 in gebruik was genomen.

De school, geschikt voor 1000 leerlingen, bevatte naast leslokalen ook een woning voor de conciërge en een voor de directeur, twee gymzalen, een toneelzaal en een publieke badinrichting.

Dudokiaanse kenmerken

Aan de achterzijde van het gebouw vallen de dudokiaanse kenmerken meteen op. Allereerst de in opvallende blauw (lapis lazuli) geglazuurde tegels waarmee de reeks muurdammen in de smalle vensterstrook bekleed is. De vensterpartij op de verdieping doet denken aan de wijze waarop Dudok enkele raampartijen in het Raadhuis vormgaf.

De baksteen verbergt, net als bij Dudoks Raadhuis, een betonconstructie. In Dudoks lichtgele kleur uitgevoerd, in hetzelfde metselverband aangebracht én met de diepliggende schaduwvoeg die de horizontaliteit benadrukt.

Invloed op Belgische architectuur

Of Van Steenbergen ooit Hilversum heeft bezocht dan wel zelfs maar contact met Dudok heeft gehad is onbekend gebleven. Verschillende publicaties laten zien dat de invloed van Dudok op de Belgische architectuur van het interbellum nauwelijks te overschatten valt, dus Van Steenbergen zal het werk van de Hilversumse gemeentearchitect ongetwijfeld gekend hebben. Hij was een veelgevraagd architect en wordt gezien als een van de belangrijkste Vlaamse architecten van het interbellum.

Geen schrijver of theoreticus

Opmerkelijk zijn de overeenkomsten tussen beide architecten. Net als Dudok was Van Steenbergen niet dogmatisch in zijn stijlkeuze, maar liet hij deze afhangen van de opdracht(gever), functie en locatie, naast zijn persoonlijke voorkeuren. En ook was Van Steenbergen geen schrijver of theoreticus, maar liet hij zijn werk voor zich spreken. “Ik heb me nooit bezig gehouden met biografische gegevens. Aan geschreven architectuur heb ik ook niet veel gedaan. Ik heb slechts gebouwd en ontworpen, groot en klein”, aldus Van Steenbergen in 1951.

Beschermd monument

Na Van Steenbergens overlijden in 1952 werd het Koninklijk Atheneum in 1955 uitgebreid door zoon Edward van Steenbergen (1925-2003). De zoon volgde hier het oorspronkelijke ontwerp van zijn vader. In 1971 werd het gebouw met een vleugel uitgebreid, ook ditmaal uitgevoerd door Edward van Steenbergen. In 1995 werd de school een beschermd monument en tussen 2002 en 2012 is een grondige renovatie doorgevoerd waarbij de oorspronkelijke materialen en kleuren zoveel mogelijk in ere zijn hersteld.

Meer zien: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/09/28/markante-plekken-het-koninklijk-atheneum-van-deurne/

Bronnen:

Victor van de Berghe, Eduard van Steenbergen. Bouwmeester en binnenhuiskunstenaar (1889-1952), Antwerpen 1955.
Marc Dubois, ‘Invloed van de architectuur van W.M. Dudok in Vlaanderen’, Ons Erfdeel 26 (1983), pp. 229-235.
Pieter Winters, België bouwt in baksteen. Nederlandse ontwerpen als voorbeeld in de Belgische architectuur in de periode 1918-1940, Masterscriptie Architectuurgeschiedenis Vrije Universiteit Amsterdam, 2010.