Sundt warenhuis, Bergen Noorwegen (1936-1938)
Wie de later afgebroken Bijenkorf van Dudok in Rotterdam kent, ziet in één oogopslag dat architect Per Grieg (1897-1962) hierin zijn inspiratie voor het Sundt warenhuis in de Noorse stad Bergen gevonden moet hebben. Sundt is nog net geen kopie, maar verder in alle opzichten het kleine broertje van Dudoks majestueuze warenhuis, destijds het mooiste van heel Europa. Ook de hoge ranke toren ontbreekt niet in het werk van Grieg. Waar Dudok zijn toren kroonde met een grote lichtgevende diamant, koos Grieg voor Mercurius, de god van de handel.
Sundts warenhuis in het Noorse Bergen ging mee in de vaart der volkeren. Het leidde in de jaren dertig tot de wens om een nieuwe en grootse winkel te bouwen in het zich ontwikkelende centrum van de stad. Directeur Arthur H. Norril kreeg de vrije hand om dit te realiseren.
Met architect Per Grieg reisde Norril naar West-Europa om zich te laten inspireren voor de nieuwbouw. Sinds 1923 had Grieg zijn eigen architectenbureau in Bergen en hij was een bewonderaar van het werk van Dudok. Naar verluidt bezochten de twee ook de Rotterdamse Bijenkorf en zou Norril het gebouw hebben geprezen als “verreweg het best ontworpen en modernste warenhuis in Europa vandaag.”
Toonbeeld van moderniteit
Grieg ontwierp het gebouw in 1936. Op 18 juli 1938 vond de opening plaats. Het warenhuis werd, net als de Bijenkorf, een toonbeeld van moderniteit die nog ongekend was in de Noorse stad. Het kreeg marmeren trappen én een houten roltrap, de eerste roltrap in Bergen en de tweede van het land.
Het beeldhouwwerk van Mercurius, gemaakt door de Bergense beeldhouwer Sofus Madsen (1881-1977) vormde een bewust contrast met de rest van het gebouw. Architect Grieg beschouwde de top van de kolom als het decoratieve zwaartepunt. De figuur van Mercurius moest de massieve kolom een lichte, opwaartse en levendig einde geven. Zoiets als de diamant op Dudoks Bijenkorf dus.
Prijs voor excellente architcetuur
De inwoners van Bergen waren na de opening niet meteen enthousiast over hun nieuwe warenhuis. De lokale kranten noemden het gebouw ronduit lelijk en vergeleken het met een grote taart en een margarinedoos. Nu is het Sundt warenhuis een van Noorwegens beroemdste werken van functionalistische architectuur. In 1961 werd het ontwerp bekroond met de prestigieuze Noorse Houenprijs voor excellente architectuur. Het interieur is diverse keren grondig verbouwd, voor het laatst in 2024. De buitengevel is beschermd cultureel erfgoed zodat het gebouw als een echte Inspired by Dudok zal voortbestaan.
Bronnen:
Wenche Findal, Norsk Modernistik Arkitektur om funksjonalismen, Oslo 1996.
Dagbladet, 13 juli 2011.
