Werken van Ralph Johnson (1981-nu)
Navolging is niet altijd letterlijk. De Amerikaanse architect Ralph Johnson (1948) ontwerpt vooral in de geest van Dudok. Hij bewondert de manier waarop Dudoks gebouwen opgaan in hun omgeving, zodat architectuur en landschap elkaar versterken. Maar ook Dudoks vormentaal — verspringende volumes, asymmetrie, horizontale raampartijen, overstekende daken en markante torens — klinkt soms door in Johnsons werk.
Johnson behoort sinds de jaren tachtig tot de vooraanstaande architecten in de Verenigde Staten. Als creatief brein van Perkins & Will in Chicago ontwierp hij tientallen gebouwen en projecten over de hele wereld. Net als Dudok werd hij beïnvloed door Frank Lloyd Wright. Als scholier liep Johnson langs Wrights R.W. Evans House in Chicago en wist toen ineens zeker dat hij architect wilde worden. Ook Eliel en Eero Saarinen en het midwest-modernism lieten sporen na in zijn werk.
Zijn kennismaking met Dudok kwam via een opdracht voor een stadhuis in een buitenwijk van Chicago. “Ik ontdekte toen zijn stadhuis van Hilversum”, vertelt Johnson. “Ik vond dat een geweldig voorbeeld van interactie met de natuur en de stad, om een uniek gevoel van plaats te creëren.” Later bemachtigde hij de Dudok-monografie uit 1954 en ontdekte hij diens bredere oeuvre in Hilversum.
Hart voor een gemeenschap
Het project waar Johnson op doelt was het Orland Park Village Center (1987-1989), dat een nieuw symbolisch centrum voor de gemeenschap moest worden — zoals Dudoks Raadhuis dat voor Hilversum was. Voor Johnson ligt daar Dudoks belangrijkste invloed: het scheppen van een hart voor een gemeenschap, met architectuur en natuur als één compositie.
In 1989 bezocht Johnson Hilversum. Naast het Raadhuis trokken vooral Dudoks scholen zijn aandacht, omdat hij zelf aan openbare scholen werkte. De Snelliusschool, Nassauschool en Vondelschool lieten zien hoe scholen tegelijk in hun omgeving konden passen én herkenbare publieke bakens konden zijn. Johnson noemt zijn scholen in Perry, Ohio, en Troy, Michigan, als voorbeelden waarin die invloed zichtbaar is.
Stad als een kunstwerk
Ook de Bijenkorf in Rotterdam bewondert hij: een werk dat volgens hem nog altijd invloedrijk zou zijn geweest als het had bestaan. En in begraafplaats Zuiderhof zag hij hoe Dudok op latere leeftijd nieuwe vormen bleef verkennen.
Volgens Johnson blijft Dudok actueel, vooral stedebouwkundig. Omdat hij zowel stadsbouwmeester als architect was, kon hij bouwen aan een stad waarin gebouwen niet chaotisch naast elkaar staan, maar samenhang zoeken: “Ik denk dat Dudok nog steeds een inspiratiebron is voor architecten en planologen vanwege het creëren van een grootser stadsmodel dat nog steeds relevant is; het creëren van steden als een kunstwerk.”
Bronnen:
interview met Ralph Johnson, november 2023.
