Raadhuis, Hilversum (1927-1931)
Het Raadhuis van Hilversum is zonder twijfel het meest gewaardeerde werk uit Dudoks rijke oeuvre. Het gebouw trekt nog steeds bewonderaars uit de hele wereld. Het kwam tot stand na een lange en vaak moeizame voorgeschiedenis.
Terugblik op de ingrijpende restauratie van het Raadhuis in de periode 1989-1995, voor een bedrag van 32 miljoen gulden.
Begin vorige eeuw groeide het inwonertal Hilversum explosief. Het bestaande gemeentehuis werd al snel te klein. Jarenlang werd gezocht naar een geschikte locatie en een passend ontwerp voor een nieuw raadhuis. In de jaren 20 kreeg Dudok, destijds als directeur Publieke Werken, de ruimte om zijn ideeën uit te werken in een samenhangend plan. Na diverse ontwerpen op de plaats van het oude raadhuis, opteerde hij later voor een terrein buiten het centrum. Daar vond hij de ruimte voor zijn uiteindelijke ontwerp, waarvan zijn werktekenaar Klaas van den Berg zou zeggen: “Baas, daar slaan ze steil van achterover!”
De bouw van het raadhuis vond plaats tussen 1928 en 1931. Vanaf het begin was duidelijk dat Dudok niet zomaar een functioneel gebouw wilde neerzetten, maar een architectonisch totaalconcept. Als perfectionist hield hij zich bezig met elk detail, van de stedebouwkundige opzet tot de kleinste interieuronderdelen.
Het gebouw is opgezet als een asymmetrisch ensemble van rechthoekige volumes rond een binnenplaats en tuinen. De kenmerkende gele baksteen, gecombineerd met natuurstenen accenten, geeft het geheel een warme, monumentale uitstraling. Deze lage, langwerpige baksteen werd speciaal door Dudok ontworpen. In combinatie met de schuine ’schaduwvoeg’ die hij toepaste worden de horizontale lijnen van het gebouw versterkt. Dudoks kenmerkende verticale element werd een 48 meter hoge toren, die hoog boven het complex uitrijst en fungeert als visueel ankerpunt in de stad.
Binnen is de ruimtelijke ervaring minstens zo doordacht. Lange zichtlijnen, zorgvuldig geplaatste ramen en een uitgekiende lichtinval zorgen voor een afwisselend spel van openheid en intimiteit. De indeling van het gebouw is logisch en helder, terwijl de afwerking – van tegelwerk tot meubilair, en van kleurgebruik tot deurklinken – getuigt van Dudoks streven naar volledige controle over het eindresultaat. Het werd een echt ‘Gesamtkunstwerk’.
Al vóór na de oplevering in 1931 kreeg het Raadhuis internationale bekendheid door publicaties in de Europese vakpers. Het werd geprezen als een hoogtepunt van de moderne Nederlandse architectuur en trok architecten en belangstellenden uit de hele wereld. Vooral de balans tussen functionaliteit, esthetiek en landschappelijke inpassing werd geroemd.
Na tientallen jaren intensief gebruik was een grondige restauratie noodzakelijk. Begin jaren 90 is het complex zorgvuldig gerestaureerd en gemoderniseerd. Daarbij stond behoud van de oorspronkelijke kwaliteiten centraal, terwijl tegelijkertijd hedendaagse technische voorzieningen werden geïntegreerd.
Vandaag de dag is het Raadhuis nog altijd het bestuurlijke hart van Hilversum. Daarnaast is het een geliefde trouwlocatie en een belangrijke toeristische trekpleister. Het gebouw geldt als een icoon van de Nederlandse architectuur en laat zien hoe visie, vakmanschap en oog voor detail kunnen samenvloeien tot een monument van tijdloze schoonheid.
