School Secil Fabriek, Setúbal (1940)
De Portugese architect Francisco Keil do Amaral (1910-1975) had naar eigen zeggen twee grote inspirators: zijn landgenoot en leermeester Carlos Ramos (1897-1969), die hem het modernisme en functionalisme bijbracht, en Willem Marinus Dudok. Van hem leerde hij “plannen en bouwen voor het geluk en welzijn van de gewone man”, zo verklaarde de Portugees later.
Als leerling van Carlos Ramos, destijds een grote naam in Portugal, studeerde Keil do Amaral aan de opleiding Architectuur op de School voor de Schone Kunsten in Lissabon. Zijn talent werd al snel duidelijk. Toen hij 26 jaar oud was won hij een prijsvraag voor het ontwerp van het Portugese paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Parijs, in 1937. Om de bouw van het paviljoen te begeleiden vertrok Keil do Amaral voor een jaar naar de Franse hoofdstad. Daar vandaan reisde hij ook naar andere Europese landen, op zoek naar de moderne Europese architectuur.
Moderne Nederlandse architectuur
In 1937 bracht hij geruime tijd door in Nederland, waar hij diep werd geraakt door de werken van Dudok (die hij in zijn geschriften overigens consequent Dudock noemde) en andere tijdgenoten in Nederland, zoals Oud en Wils. Enkele jaren later, in 1942, publiceerde Keil do Amaral het boekje A Moderna Arqitectura Holandesa, de moderne Nederlandse architectuur; een persoonlijk verslag van zijn reizen door Nederland en een lofzang op de Nederlandse stedebouw en architectuur. Op een regenachtige dag in Hilversum, zo schreef hij, besloot hij een taxi te nemen om alle scholen van Dudok te bezoeken. Hij sprak geen Nederlands maar de woorden ‘school’ en ‘Dudok’ waren genoeg voor de taxichauffeur, die hem trots door Hilversum loodste.
Stadsarchitect van Lissabon
De bewondering voor Dudok sijpelt door in enkele vroege werken van Keil do Amaral. Zoals in de school die hij bouwde op het terrein van de Secil-fabriek in Setúbal. Van de school zijn nu slechts twee kleine en vage fotootjes te vinden, plus een perspectieftekening, door de architect zelf gesigneerd. Ook het treinstation Bélem en het oorspronkelijke luchthavengebouw van Lissabon (1942) worden beschouwd als ontwerpen in de geest van Dudok.
In de jaren veertig en vijftig was Keil do Amaral stadsarchitect van Lissabon. In die jaren van militaire dictatuur, tot aan de Anjerrevolutie van 1968, ontwikkelde Keil do Amaral zijn eigen stijl, die hem veel waardering bracht. Tot zijn latere werken behoren onder meer bekroonde eengezinswoningen in Lissabon, vrijstaande huizen, winkelcentra, het zwembad Campo Grande (1963) in Lissabon en een stadion in Bagdad (1967).
Bronnen:
Keil do Amaral, A Moderna Arqitectura Holandesa, Lissabon 1943.
Gomes, Adelino, ‘Revisitar Keil do Amaral nos cem anos do seu nascimento’.
Urbipedia Archivo de Arquitectura, ‘Francisco Keil do Amaral’.
