Adelaide High School, Adelaide (1940-1951)
Dat Dudoks scholen veel navolging kregen, is niet verwonderlijk. Vanaf de jaren dertig bestond in de westerse wereld een enorme behoefte aan moderne onderwijsgebouwen. Bovendien sloten Dudoks ontwerpen goed aan bij nieuwe ideeën over licht, lucht, ruimte en overzichtelijk onderwijs.
Een fraaie Australische Inspired By staat in Adelaide, hoofdstad van South Australia. Daar ontwierp architect Edward B. Fitzgerald in 1940 de Adelaide Boys High School. De Dudok-kenmerken springen onmiddellijk in het oog: de horizontaliteit van de lichtbruine bakstenen bouwvolumes, de terugliggende en overluifelde entree, en de opvallende hoge rechthoekige bouwmassa. Ook de overstekende dakranden, langgerekte raamstroken met roedeverdeling, betegelde muurdammen en geïntegreerde bloembakken ademen Dudok. Tel daar de halfronde uitbouw naast de entree bij op, en je zou bijna denken dat de Hilversumse bouwmeester hier zelf aan het tekenen is geweest. Zelfs de lichte ronding van het hoofdvolume past in dat beeld: die volgt op een Dudokachtige manier de contouren van het perceel.
Ontwerpprijsvraag
Voor de school schreef de staat in 1939 een ontwerpprijsvraag uit. Er werden maar liefst zestig plannen ingediend, niet onbegrijpelijk in de economisch moeilijke jaren vlak voor de Tweede Wereldoorlog. In 1940 werd Fitzgeralds ontwerp gekozen, gemaakt in samenwerking met architect John Brogan. Door de oorlog liet de bouw lang op zich wachten. Pas in 1951 konden de eerste leerlingen worden ingeschreven. Aanvankelijk waren dat alleen jongens; meisjes bezochten elders in de stad school. In 1979 werd de Adelaide Boys High School de gemengde Adelaide High School.
Fitzgerald verhuisde voor de bouw, die tussen 1947 en 1952 plaatsvond, naar Adelaide. Het gebouw staat sinds 1985 op de State Heritage List en geldt als het eerste modernistische publieke gebouw van de stad. Volgens architectuurhistoricus Donald Langmead verklaarde Fitzgerald zelf dat Dudoks architectuur een belangrijke invloed op zijn ontwerp had.
Grote invloed
Dat past in een breder Australisch verhaal. Carole Hardwick beschreef in haar proefschrift uit 1998 hoe groot Dudoks invloed tussen 1930 en 1955 in Australië was. Zelfs baksteenfabrikanten maakten smalle, langwerpige stenen om de horizontaliteit van Dudoks Hilversumse Raadhuis na te volgen.
In 2015 kreeg de school een uitbreiding: het Charles Todd Building van JPE Design Studio. Ook daarin keert, moderner en groter aangezet, de Dudokachtige horizontale lijn terug. Een leuk detail: de Adelaide High School was in 2019 filmlocatie voor de Australische tv-serie The Hunting.
Bronnen:
- Carole Hardwick, The dissemination and influence of Willem M. Dudok’s work in the climate of modernism in architecture in Australia 1930- 1955, Proefschrift Faculty of Architecture University of Sydney, 1998.
Donald Langmead, Willem Marinus Dudok, A Dutch Modernist: A Bio-Bibliography. Westport, Ct: Greenwood Press, 1996.
Adelaide AZ, Adelaide High School.
