Zwembad, Pantin (1935-1937)
Middenin de economische crisis van de jaren dertig besloot de socialistische burgemeester van het Franse stadje Pantin dat er een gemeentelijk zwembad gebouwd moest worden. Dat zou zeker honderd werkloze arbeiders in die voorstad van Parijs een jaar lang aan het werk helpen, voorspelde Charles Auray, die al 16 jaar in Pantin op het pluche zat.
En wie zou dat nou beter kunnen ontwerpen dan Charles Auray, de 24-jarige zoon van de burgervader? Het zou zijn beroemdste werk worden. Veel ervaring had de piepjonge architect niet, maar dat was geen beletsel voor de burgemeester. Bovendien werd Charles junior voor de duur van de klus bijgestaan door een ervaren ingenieur. Dat was geen overbodige luxe, want het werd een fors project. Het overdekte zwembad moest ook plaats bieden aan sport- en trainingsruimten. Naast het bad moest een waterwinningsfabriek komen, met een directeurswoning.
Dudokiaans silhouet
Architect Charles Auray (1912-onbekend) en ingenieur Jean Molinié reisden in 1935 samen naar Nederland om het werk van Dudok te bestuderen. Het Raadhuis en twee scholen in Hilversum en de Bijenkorf in Rotterdam waren volgens de Franse kunsthistorica Christelle Inizan de inspiratiebronnen voor het zwembad van Pantin. Zij wijst op het gebruik van baksteen en de toepassing van de Dudok-voeg. Ook het silhouet van het gebouw is volgens haar dudokiaans: “De architect wilde de imposante massa van het gebouw breken door gebruik te maken van de effecten van volumes op verschillende niveaus, door te spelen met uitsteeksels en uitsparingen. De strenge verticaliteit van de schoorsteen aan de achterzijde van het gebouw draagt hiertoe bij. De voor- en de zijgevels doen denken aan die van het Rotterdamse warenhuis.”
Beschermd monument
Het grote en hypermoderne zwembad werd geopend in 1937. Het was van begin af aan een groot succes en werd in de vakpers lovend besproken. Het gebouw illustreert een van de grote periodes van utilitaire en sociale architectuur in Frankrijk tussen 1925 en 1935, aldus Christelle Inizan. Het bad is nog steeds in gebruik en is sinds 1997 een beschermd historisch monument. In 2022 is het hele complex fraai gerestaureerd.
Toen architect Charles Auray zestig jaar na de bouw werd geïnterviewd zei hij: “Het zwembad en de waterfabriek van Pantin hebben een speciale plaats in mijn carrière.” Het project was ook voor de architect een vroeg succes, dat hij niet meer zou overtreffen. De rest van zijn oeuvre bestaat uit sociale woningbouw en middelbare scholen.
Bronnen:
Inizan, Christelle, ’La piscine de Pantin (1935-1937), une réalisation architecturale et sociale d’envergure’, Livraisons de l'histoire de l'architecture 14 (2007), pp. 39-53.
Rouyer, Rémi, ‘Architecture et urbanisme des années trente à Pantin. Parcours d’architecture’, Archives patrimoine 2002.
